Jednym z najprostszych, używanym już od dawna materiałem do ostrzenia noży, oraz sierpów i kos były osełki. Do dziś tego rodzaju sprzęt dostępny jest do kupienia w sklepach. Najprostszy jej model to po prostu kawałek twardego, ziarnistego materiału, w kształcie na przykład prostokątnego bloku. Osełki do kos mają zwykle nieco bardziej poręczny „migdałowaty” kształt (można nimi ostrzyć trzymając narzędzie w jednym ręku a osełkę w drugim). 

Obecnie ostrzałki do noży przyjmują dużo bardziej skomplikowane kształty i formy. Narzędzia do ostrzenia przyjmują na przykład formę plastikowego – jakby patyka z niewielkim otworem w środku. Przeciągając nóż przez ten otwór, ocieramy go o dwa, ostrzące kamienie umieszczone po bokach. Inna, nieco prostszaq forma to pręt z twardego materiału (na przykład sztucznego diamentu). Narzędzie ostrzymy ocierając je o niego bokami. Dostępne są nawet tak zwane ostrzałki „długopisowe”. W tym przypadku przyjmują one postać długiego pręta, wysuwanego z  przypominającej długopis lub pisak plastikowej obudowy. Tego rodzaju „zakamuflowane” małe ostrzałki mogą się przydać gdy na przykład nie mamy ochoty tłumaczyć się przed obserwującymi ludźmi, po co ją niesiemy.

Niektóre typy ostrzałek mogą mieć nawet specjalne uchwyty – rączki, ochraniające dłoń przed ewentualnym zranieniem. Przesuwa je się następnie systematycznie, wzdłuż ostrza naszego noża.

Materiały


Diamentowe ostrzałki to oczywiście najtwardsze z dostępnych. Drobne, sztuczne diamenty zatapiane są w innym materiale, w efekcie czego powstaje twardy, łatwo ostrzący materiał. Diament jak wiadomo jest najtwardszym znanym materiałem występującym w przyrodzie. Inne ostrzałki mogą być na przykład po prostu ceramiczne, stworzone z węglika krzemu, kwarcu. Za świetną osełkę może posłużyć również kawałek piaskowca.